fbpx Skip to main content

Skijaški palac

Skijaški palac (skier’s thumb) je ozljeda unutrašnjeg postraničnog palčanog ligamenta, česta kod skijaša.

Kod blažih stupnjeva ozljede liječenje se sastoji od imobilizacije, a kod trećeg stupnja i Stenerove ozljede te kod avulzije (otrgnuća koštanog hvatišta) ulnarnog kolateralnog ligamenta potrebno je operativno liječenje.

Ako se ozljeda ne zbrine adekvatno odmah nakon nastanka može doći do kronične nestabilnosti koja uzrokuje slabost pri hvatu s palcem, bolove i preuranjeni nastanak degenerativnih promjena.

Anatomija

Zglob između palca i metakarpalne kosti naziva se metakarpofalangealni zglob i u njemu su moguće kretnje savijanja i ispružanja (fleksije i ekstenzije) palca. Metakarpofalangealni zglob palca je stabiliziran s unutrašnjim postraničnim (ulnarnim kolateralnim) ligamentom i vanjskim postraničnim (radijalnim kolateralnim) ligamentom. Ulnarni kolateralni ligament se sastoji od dva dijela, izravnog kolateralnog ligamenta koji je glavni stabilizator zgloba i dodatnog (akcesornog) kolateralnog ligamenta.

Mehanizam ozljede

Skijaški palac predstavlja akutnu ozljedu ulnarnog kolateralnog ligamenta palca, a naziv duguje skijašima jer se kod njih učestalo pojavljuje zbog držanja štapa u ruci pri padu. Međutim, ozljeda kolateralnog ligamenta može se dogoditi i u sportovima poput rukometa, odbojke, nogometa, ragbija i drugih. Kronična ozljeda ulnarnog kolateralnog ligamenta (gamekeepers thumb) može nastati zbog ponavljanih ozljeda i aktivnosti koje uzrokuju odmicanje palca od šake. Najčešći mehanizam ozljede je pad na ispruženu ruku pri čemu dolazi do forsiranog odmicanja placa od šake. Do ozljede ulnarnog kolateralnog ligamenta palca može doći i pri pokušaju hvatanja predmeta pri padu ili pri udarcu lopte u palac.

Simptomi i dijagnostika

Nakon ozljede može se pojaviti oteklina i hematom u području palca, osobito s unutrašnje strane, bolnost pri pokretima palca i na palpaciju, te slabost hvata s palcem. Pri kliničkom pregledu pokušava se pomoću stres-testa ustanoviti postranična stabilnost zgloba. Pri stres-testu palac je savijen 30 stupnjeva i pokušavamo ga odmaknuti od šake. Ako je ozlijeđen ligament, palac je značajno odmaknut od šake. Ponekad stres-test može biti bolan pa se može primijeniti lokalni anestetik kako bi se olakšalo izvođenje testa. Osim kliničkog pregleda potreban je i RTG palca kako bi se ustanovilo je li došlo do otrgnuća koštanog hvatišta (avulzije) ligamenta. U dijagnostici ozljede ulnarnog kolateralnog ligamenta može se koristiti i ultrazvuk (UZV) i magnetska rezonanca (MR). Ponekad pri ozljedi dolazi do interpozicije aponeuroze, to jest ubacivanja pločastog tetivnog dijela aduktora palca između ligamenta i kosti, što se naziva Stenerova lezija i u tom slučaju nije moguće cijeljenje ligamenta bez operacijskog liječenja.

Liječenje

Liječenje skijaškog palca ovisno o stupnju ozljede može biti konzervativno ili operacijsko.

Neoperacijsko liječenje

Konzervativno liječenje je moguće kod djelomičnog puknuća (rupture) ulnarnog kolateralnog ligamenta, kao i kod potpunog puknuća ligamenta kod kojega nije došlo do pomaka, to jest kod potpunog puknuća kod kojeg nije došlo do Stenerove lezije. Kod otrgnuća koštanog hvatišta (avulzije) ulnarnog kolateralnog ligamenta konzervativno liječenje je moguće ako koštani fragment nije pomaknut više od pet milimetara, ako nije došlo do rotacije fragmenta i ako nije zahvaćeno više od 25% zglobne površine. Konzervativno liječenje se sastoji u imobilizaciji palca u položaju blage fleksije kroz četiri do šest tjedana. Nakon razdoblja imobilizacije potrebna je fizikalna terapija.

Operacijsko liječenje

Kirurško liječenje je potrebno kod Stenerove lezije, velikih, nestabilnih koštanih fragmenata, kod kroničnih ruptura, kod izražene nestabilnosti te ako je udružena ozljeda volarne ploče palca. Kirurško liječenje može biti popravak ligamenta, rekonstrukcija ligamenta, artrodeza metakarpofalangealnog zgloba palca ili artroplastika zgloba palca. Popravak ligamenta je moguć kod akutnih ozljeda ulnarnog kolateralnog ligamenta. Najčešće dolazi do otrgnuća ligamenta na distalnom (daljnjem) hvatištu za falangu (kost prsta). Ligament se ponovno fiksira za kost pomoću koštanog sidra koje na sebi nosi konce. Rekonstrukcija ligamenta je potrebna kod kroničnih ozljeda ili kod neuspjelog primarnog popravka. Za rekonstrukciju se koriste presadci tetiva ili flap periosta. Nakon operativnog liječenja također je potrebna imobilizacija od četiri do šest tjedana te fizikalna terapija. Kad nastanu izražene degenerativne promjene zbog neadekvatnog liječenja ozljede ulnarnog kolateralnog ligamenta potrebno je napraviti artrodezu (ukočenje zgloba) ili artroplastiku metakarpofalangealnog zgloba palca, tj. ugraditi endoprotezu ili umetnuti tetivu između oštećenih zglobnih površina.